Proteza uda stanowi uzupełnienie protetyczne dla osób po amputacji powyżej kolana z pozostawieniem „użytkowego” fragmentu kości udowej. W przypadku bardzo krótkiego kikuta uda, wykonanie protezy udowej może nie być możliwe ze względu na „wydolność” ruchową części uda. Zbyt krótki kikut uda (mała dźwignia z małą ilością mięśni) może nie być na tyle silny, aby zagwarantować właściwe sterowanie protezą. Można wtedy zastosować bardziej bezpieczne rozwiązania protetyczne (odpowiednie kolano i stopę) lub wykonać lej ze specjalnego materiału (np. lej silikonowy, liner silikonowy lub lej z POLYTOL®), który zapewni dobre przyleganie i pewne zawieszenie protezy na kikucie.
Standardowe protezy uda wykonujemy w systemie modularnym z lejem pełnokontaktowym i na elementach tylko sprawdzonych i renomowanych producentów. Zaletą leja pełnokontaktowego jest przyleganie krawędzi leja do tkanek miękkich kikuta z taką siłą, aby doprowadzić do optymalnego ciśnienia hydrostatycznego płynów ustrojowych w kikucie.
Podczas poruszania się o protezie, następuje ruch tkanek miękkich kikuta w leju (ucisk – podpór/ rozciąganie – wymach protezy), napinają się i rozluźniają odpowiednie mięśnie zgodnie z fazami chodu. Optymalna objętość oraz kształt leja ułatwiają właściwą pracę mięśniom kikuta i wpływają na wydatek energetyczny podczas chodu. Właściwie dopasowany lej pełnokontaktowy zapobiega obrzękom i zaburzeniom krążenia krwi w kikucie. Im bardziej wydolny i sprawny kikut, tym lepszy chód o protezie. Dlatego też tak wiele czasu poświęcamy na wykonanie i dopasowanie leja kikutowego do indywidualnych uwarunkowań Użytkownika. Najczęściej stosujemy lej wzdłużno-owalny (potocznie nazywany lejem owalnym) lub anatomiczny zgodnie z zasadami leja MAS. Dla osób młodych i aktywnych jest to optymalne rozwiązanie, ponieważ mięśnie mają najwięcej miejsca do pracy, lej zawieszony jest na tzw. zamku kostnym i częściowo tkankowym. Stabilizacja leja na kości udowej i spojeniu łonowym daje najlepsze efekty i pozwala na sterowanie praktycznie wszystkimi nowoczesnymi rozwiązaniami protetycznymi (stopa i kolano).
Osoby chodzące wiele lat o protezie uda z lejem czworokątnym (mało stabilna konstrukcja i nie zalecana dla osób o mobilności 3 i 4) mogą mieć trudności z przejściem na lej anatomiczny (lej MAS) lub lej owalny. W takim przypadku wykonujemy lej czworokątny (z zaletami pełnego kontaktu) wykonany z elastycznych materiałów z ramą z włókna węglowego.
Lej udowy pełnokontaktowy poza swoim kształtem odzwierciedlającym formę kikuta uda, zbudowany jest przez nas zawsze w wersji 2- warstwowej. Tzw. rama nośna zewnętrzna przeznaczona jest do przenoszenia sił sterujących z nogi na kolano i stopę protezy. Lej wewnętrzny wykonujemy z miękkich i elastycznych materiałów, aby zwiększyć komfort i wygodę podczas chodzenia i siedzenia.
Lej udowy można wykonać z zewnątrz w różnych kolorach i pokryć specjalną warstwą ozdobną. Najbardziej popularne są jednak 2 wersje: lej wykonany z laminatu węglowo-akrylowego w kolorze skóry oraz lej z laminatu z włókna węglowego z rękawem węglowym jako element konstrukcyjny i ozdobny. Włókno węglowe jako forma ozdoby stanowi również synonim trwałości i wytrzymałości, dlatego też lej ten najczęściej wybierany jest przez naszych motocyklistów. Mamy duże doświadczenia dla osób jeżdżących na różnych motorach i dla nich też wykonujemy odpowiednie protezy.
Wewnętrzna warstwa leja uda stanowi o komforcie i sterowaniu protezą. Najbardziej popularne rozwiązania (funkcja/cena) to lej z termoplastu o właściwościach bakteriostatycznych i bakteriobójczych o elastycznych krawędziach dostosowujących się do pozycji Użytkownika. Lej bakteriobójczy opisany został w rozdziale – Najnowsze rozwiązania. Wewnętrzny lej może być dodatkowo wyposażony w liner z silikonu lub z elastomeru ze złączem na Pin lub bez. Stosujemy również leje udowe na podciśnienie z liner-em (lej silikonowy lub lej elastomerowy).
Im dłuższy kikut tym lepsze sterowanie protezą, dzięki zachowanym mięśniom i długiej dźwigni kostnej. Najlepszym funkcjonalnie rozwiązaniem jest lej udowy oporowy stosowany u osób po wyłuszczeniu w stawie kolanowym. Mimo mniejszej estetyki, efekt funkcjonalny i komfortowy jest najlepszy. Poprzez szczyt kikuta przenoszone jest prawie całkowicie obciążenie na protezę, a obręcz biodrowa (staw biodrowy) nie jest skrępowana przez krawędzie leja protezy. Niestety amputacja ta jest mało popularna i nie zawsze możliwa do wykonania. Najlepszą rekomendacją dla tej amputacji – konstrukcji protezy są sportowcy z protezami udowymi z lejem oporowym. Są oni praktycznie poza zasięgiem w biegach i skokach dla osób po amputacji części kości udowej.
W przypadku protez po wyłuszczeniu w stawie kolanowym wykonujemy leje 2-warstowe z otwartą ramą, aby zwiększyć komfort przy dopasowaniu i zakładaniu protezy oraz leje częściowo elastyczne na podciśnienie. Rodzaj i typ zastosowanej technologii zależny jest oczywiście od możliwości i potrzeb Użytkownika. Szczegółowe informacje udostępniamy zawsze na bezpłatnej konsultacji w naszej pracowni ortopedycznej.
Dla osób z krótkim lub bardzo krótkimi kikutem uda (15-8 cm) stosujemy linery silikonowe, lej wewnętrzny z silikonu, lej z Polytolu lub lej z termoplastu z silikonem. Zalety tych materiałów są zbliżone i charakteryzują je – dobre przyleganie do skóry, łatwość w zakładaniu i utrzymaniu higieny.
Bez badania kikuta nie można jednoznacznie przesądzić, które z rozwiązań jest najlepsze i najbardziej adekwatne do potrzeb Użytkownika.
Na naszej stronie: Protezy nóg oraz Mobilność i aktywność opisaliśmy wstępnie podzespoły protezy i zasady ich doboru zgodnie ze sprawnością i wagą potencjalnego Użytkownika protezy.
W przypadku protez można określić 3 poziomy zaopatrzenia protetycznego, w których zawsze i w pierwszej kolejności koncentrujemy się na właściwie wykonanym leju, a zmienne są jedynie poniższe elementy:
- Standard – elementy stalowe, funkcja kolana (mechaniczne, jednoosiowe, wieloosiowe, z hamulcem, z zamkiem) i stopy (stabilne i bezpieczne) adekwatne do mobilności, pozbawione komfortu i dynamiki.
- Optymalny poziom – elementy ze stopów lekkich lub tytanu, funkcja kolana wsparta o pneumatykę i hydraulikę w celu wygodniejszego i sprawniejszego poruszania się po zróżnicowanym terenie, stopy oddające energię (odzysk energii) podczas chodzenia i biegania. Dodatkowe elementy jak rotacja podudzia, amortyzacja stopy i całej protezy oraz elementy ułatwiające zakładanie protezy, wsiadanie do samochodu, ubieranie się są jak najbardziej pożądane.
- Wysoki standard – elementy wykonane z kompozytów węglowych, tytanu, wytrzymałych stopów aluminium (stopy stosowane w lotnictwie i motoryzacji) wsparte o elektronikę, której zadaniem jest dbałość o bezpieczeństwo oraz komfort Użytkownika protezy. Dobór stopy uwarunkowany jest jedynie kompatybilnością z odpowiednim kolanem. Zwrot energii, wieloosiowość stopy (np. inwersja, ewersja), regulacja obcasa itp. stanowią o wysokim komforcie dla Użytkownika. Systemy rotacyjne, amortyzujące, skrętne itp. służą poprawie jakości chodu i wpływają na zmniejszony wydatek energetyczny. Systemy te praktycznie nie ograniczają mobilności Użytkownika.
Nowe stopy protezowe i kolana opisujemy również w dziale Najnowsze rozwiązania.
Obecnie mamy do dyspozycji bardzo dużo rozwiązań protetycznych w danej klasie mobilności i na różnych poziomach jakościowych i funkcjonalnych (patrz wyżej), dlatego też nie umieszczamy ich na naszej stronie. Cześć z nich znajduje się przy opisie – Stopnie Mobilności.
Najpopularniejsze stopy protezowe światowych liderów: Ossur, Otto Bock, Freedom Innovation oraz Endolite udostępniamy naszym Pacjentom do testowania. Nasze doświadczenie gwarantuje optymalny dobór kolana i stopy do Państwa potrzeb. Właściwa kombinacja stopa – kolano w protezie uda zgodna z możliwościami Pacjenta stanowi o satysfakcji i komforcie odbiorcy. Macie Państwo szansę przetestować różne kolana protezowe o odmiennej konstrukcji (np. od 7-osiowych do 1- osiowych), sterowanych przez różne systemy (pneumatyka, hydraulika, hybryda: pneumatyczno-hydrauliczne) oraz wykonanych z nowoczesnych materiałów (aluminium, tytan, kompozyt węglowy).